Przemoc to nie konflikt – stanowisko ONZ w sprawach opieki nad dzieckiem

W ostatnich latach coraz więcej mówi się o konieczności reformy systemu prawa rodzinnego. Jednak najnowsze stanowisko Organizacja Narodów Zjednoczonych jasno pokazuje, że w centrum tych zmian musi stać jedno: bezpieczeństwo dziecka.

Raport ONZ jednoznacznie wskazuje, że w postępowaniach dotyczących opieki nad dzieckiem i kontaktów z rodzicami nie można ignorować dowodów przemocy domowej. To nie jest kwestia interpretacji czy uznaniowości – to standard, który powinien być bezwzględnie stosowany przez sądy i wszystkie instytucje zaangażowane w ochronę dzieci.

Bezpieczeństwo ponad wszystko

Zgodnie z raportem, każda decyzja dotycząca dziecka musi być podejmowana przez pryzmat jego bezpieczeństwa – fizycznego i psychicznego. Oznacza to, że:

• kontakty z rodzicem,
• opieka naprzemienna,
• wspólne wykonywanie władzy rodzicielskiej

nie mogą być realizowane kosztem zdrowia lub życia dziecka ani rodzica, który doświadcza przemocy.

To fundamentalna zmiana perspektywy. Przez lata w wielu systemach prawnych dominowało przekonanie, że dziecko "powinno mieć kontakt z obojgiem rodziców za wszelką cenę". ONZ jasno mówi: nie za wszelką cenę.

Przemoc to nie konflikt

Jednym z najważniejszych wniosków raportu jest konieczność rozróżnienia przemocy od konfliktu. To rozróżnienie ma ogromne znaczenie w praktyce:

• konflikt zakłada równorzędność stron,
• przemoc oznacza przewagę, kontrolę i krzywdę.

Mylenie tych pojęć prowadzi do bardzo niebezpiecznych konsekwencji – w tym do sytuacji, w których osoba chroniąca dziecko jest postrzegana jako "utrudniająca kontakty", a sprawca przemocy jako "wykluczany rodzic".

ONZ podkreśla wyraźnie: przemoc wymaga ochrony, a nie mediacji.

Dziecko jako ofiara przemocy

Raport wpisuje się w coraz silniejszy międzynarodowy trend uznawania, że dziecko będące świadkiem przemocy również jest jej ofiarą. To oznacza, że nawet jeśli przemoc nie jest skierowana bezpośrednio przeciwko dziecku, jej skutki – emocjonalne, psychiczne i rozwojowe – są realne i długofalowe.

W praktyce powinno to prowadzić do:

• większej ostrożności przy orzekaniu kontaktów,
• wykluczania opieki naprzemiennej w sytuacjach przemocy,
• obowiązkowej oceny ryzyka przed podjęciem decyzji przez sąd.

System, który widzi – i reaguje

Wnioski płynące z raportu ONZ są jednoznaczne: system prawny musi być wyposażony w narzędzia, które pozwalają rozpoznać przemoc i odpowiednio na nią reagować. Brak takiej diagnozy to nie neutralność – to realne zagrożenie dla dziecka.

Dlatego tak ważne jest:

• uwzględnianie dowodów przemocy w każdym postępowaniu,
• szkolenie sędziów i biegłych,
• odejście od schematów, które stawiają "równowagę rodziców" ponad bezpieczeństwo dziecka.

Najważniejszy wniosek

Dzieci nie potrzebują "sprawiedliwego podziału czasu".
Dzieci potrzebują bezpieczeństwa, stabilności i ochrony.

A to oznacza jedno:
przemoc nigdy nie może być traktowana jak konflikt – i nigdy nie może być pomijana.

📄 Pełny raport ONZ dostępny jest tutaj: https://www.ohchr.org/en/documents/thematic-reports/ahrc5336-custody-violence-against-women-and-violence-against-children?fbclid=IwY2xjawQ4cTRleHRuA2FlbQIxMABzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEeCLV3EDvGdCwQYPSdHH9kwuFaDw0mpNxLs5F7uRRieVu_k7XQnzM4R0Lqbto_aem_i7FBpF4j6AccI78zUHFTbA